Gebelik öncesi, sırası ve sonrasında dengeli kilo alımı, mikro besin yeterliliği ve bebek gelişimini destekleyen kişiselleştirilmiş beslenme rehberliği.
Ne için yapılır
- Sağlıklı gebelikte trimestere uygun beslenme ve uygun kilo alımı planlaması
- Gebelik öncesi (prekonsepsiyonel) folik asit ve mikro besin değerlendirmesi
- Gestasyonel diyabet veya gebelik öncesi diyabet (pregestasyonel) varlığında tıbbi beslenme tedavisi
- Gebelikte aşırı kilo alımı, yetersiz kilo alımı veya başlangıçta obezite/zayıflık
- Hiperemezis gravidarum (şiddetli gebelik bulantı-kusması) yönetimi
- Demir eksikliği anemisi, B12 eksikliği, gestasyonel hipertansiyon gibi gebelik komplikasyonları
- Çoğul gebelik (ikiz/üçüz) ve emzirme dönemi beslenme desteği
Hazırlık
- Güncel gebelik haftası, ultrason raporu ve takip eden hekim bilgisi yanınızda olsun
- Son kan tahlilleri (hemogram, ferritin, B12, D vitamini, açlık şekeri, OGTT) paylaşılır
- Kullanılan vitamin-mineral takviyeleri ve ilaçların listesi getirilir
- Gebelik öncesi kilo, mevcut kilo ve haftalık kilo değişimi not edilir
- Şikayetler (bulantı, kabızlık, reflü) ve daha önce gebelik komplikasyonu öyküsü paylaşılır
İşlem nasıl yapılır
- Diyetisyen tarafından beslenme alışkanlıkları, gıda intolerans ve aversiyonları (tiksinmeler) değerlendirilir
- Boy, kilo ve gerekirse kol-bel çevresi ölçülür; gebelik öncesi BKİ'ye göre hedef kilo aralığı belirlenir
- Trimestere özel enerji (genellikle ikinci trimesterde +340 kcal, üçüncüde +450 kcal), protein, kalsiyum, demir, folik asit ve omega-3 ihtiyacı planlanır
- Gıda güvenliği önerileri (çiğ et, pastörize edilmemiş süt ürünleri, civa içeriği yüksek balıklar) anlatılır
- Bulantı, kabızlık, reflü gibi şikayetlere yönelik pratik beslenme stratejileri verilir
- Hekim/ebe ile koordineli olarak takviye dozları ve takip aralıkları belirlenir
İşlem sonrası
- Genellikle her trimesterde en az bir kez, riskli gebeliklerde daha sık kontrol
- Her kontrolde kilo değişimi, ödem, kan basıncı ve laboratuvar değerleri izlenir
- OGTT (24-28. hafta) sonucuna göre plan yeniden gözden geçirilir
- Doğum sonrası emzirme döneminde günlük yaklaşık +500 kcal'lık ek ihtiyaç planlanır
- Doğum sonrası 6-8 haftada anne kilosu, demir/B12 değerleri ve emzirme uyumu değerlendirilir
Riskler
- Yetersiz folik asit alımında nöral tüp defekti (omurilik gelişim kusuru) riski artar
- Düşük kilolu veya yetersiz beslenmede preterm doğum, düşük doğum ağırlığı
- Aşırı kilo alımında gestasyonel diyabet, makrozomi (iri bebek), preeklampsi riski
- Kontrolsüz vejetaryen/vegan beslenmede B12, demir, omega-3 eksikliği
- Kontrolsüz takviye kullanımında A vitamini gibi yağda eriyenlerin toksik etkileri (özellikle ilk trimester)
Sıkça Sorulanlar
Gebelikte ne kadar kilo almalıyım?
Gebelik öncesi BKİ'ye bağlıdır: zayıf kadınlarda 12,5-18 kg, normal kiloda 11,5-16 kg, fazla kiloluda 7-11,5 kg, obezitede 5-9 kg önerilir. Çoğul gebelikte hedefler farklıdır.
Gebelikte hangi balıkları yemekten kaçınmalıyım?
Civa içeriği yüksek olabilen kılıç, köpekbalığı, marlin, kral uskumru gibi büyük yırtıcı balıklardan kaçınılır. Somon, sardalye, hamsi gibi küçük yağlı balıklar haftada 1-2 porsiyon önerilir.
Gebelik bulantısı için neler yardımcı olabilir?
Sık ve az miktarda öğün, kuru karbonhidratla (galeta, grissini) güne başlama, zencefil ve piridoksin (B6) faydalı olabilir. Şiddetli kusma ve kilo kaybı varsa hekim değerlendirmesi gerekir.
Gebelikte tüm vitamin takviyelerini almalı mıyım?
Folik asit, demir ve D vitamini sıklıkla önerilir. Ancak takviye türü ve dozu kan değerlerine göre belirlenir; rastgele multivitamin kullanımı, özellikle A vitamini açısından risklidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Gestasyonel Diyabette Beslenme Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Gestasyonel Diyabette Beslenme — gebelik şekerinde hedef glukoz değerlerine ulaşan kişiselleştirilmiş plan.
Diyabet diyet yönetimi
Beslenme ve Diyetetik
Diyabet diyet yönetimi — kan şekeri kontrolü için tıbbi beslenme tedavisi planlaması.
Biyoelektrik impedans analizi
Beslenme ve Diyetetik
Biyoelektrik impedans analizi (BİA) — vücut yağ, kas ve su oranlarının ölçümü.
Büyüme Gelişme Çağında Beslenme
Beslenme ve Diyetetik
Bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde sağlıklı büyümeye yönelik beslenme danışmanlığı.
Polikistik Over Sendromun Beslenme Tedavisi
Beslenme ve Diyetetik
PCOS'da insülin direncini azaltmaya yönelik bireyselleştirilmiş tıbbi beslenme tedavisi.
Kilo Alma / Ağırlık Kazanımı
Beslenme ve Diyetetik
Düşük kilolu bireylerde sağlıklı ve sürdürülebilir ağırlık kazanımı için beslenme planlaması.
Longevity Beslenme Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Kanıt temelli yaklaşımlarla sağlıklı yaşlanmayı destekleyen beslenme danışmanlığı.
Fonksiyonel Tıp ve Bütüncül Sağlık Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Bireyin sağlık durumunu bütüncül değerlendiren, kanıt temelli beslenme danışmanlığı.