Bakteriyemi, sepsis ve endokardit şüphesinde kan dolaşımındaki mikroorganizmayı saptayan, ateş yüksekliğinde iki ayrı setten alınan kritik mikrobiyolojik test.
Ne için yapılır
- Sepsis şüphesi: ateş, üşüme-titreme, hipotansiyon, taşikardi
- Açıklanamayan yüksek ateş (>38°C)
- Endokardit şüphesi (üfürüm, ateş, embolik bulgular)
- Pnömoni, menenjit, piyelonefrit gibi ciddi enfeksiyonlarda etken araştırması
- İmmünsupresif veya nötropenik hastada ateş
- Kateter ilişkili enfeksiyon şüphesi
- Antibiyotik tedavisine yanıtsız enfeksiyon
Hazırlık
- Mümkünse antibiyotik başlamadan önce alınır
- Ateş yükselişinde (titreme dönemi) örnek alınması verim artırır
- Cilt klorheksidin veya iyot ile titizlikle antiseptize edilir
- Şişe kapakları da antiseptikle silinir
- Aynı seansta iki ayrı bölgeden iki ayrı set (aerob + anaerob) alınır
İşlem nasıl yapılır
- Steril teknikle iki farklı periferik damardan kan örneği alınır
- Her setten yaklaşık 8-10 mL (yetişkin), bebekte 1-3 mL kan ayrılır
- Örnek aerob ve anaerob kan kültür şişelerine doğrudan aktarılır
- Kateterden kan alımı genel olarak önerilmez (kontaminasyon riski); gerekirse periferik örnekle birlikte alınır
- Şişeler otomatize sistemlere (BACTEC, BacT/ALERT) yüklenir, 5-7 gün izlenir
- Üreme sinyalinde Gram boyama, kültür ekimi ve antibiyogram yapılır
İşlem sonrası
- Pozitif sinyalde Gram boyama sonucu hızlıca (saatler içinde) hekime bildirilir
- Tanımlama ve antibiyogram 24-72 saatte tamamlanır
- Tek şişede üreyen koagülaz negatif stafilokok genellikle kontaminasyon olarak değerlendirilir; iki sette üreme gerçek bakteriyemi lehinedir
- Sonuçlar klinik tablo ve antibiyogramla birlikte yorumlanır, ampirik tedavi düzenlenir
- Endokarditte takip kültürleri 48-72 saatte negatifleşmeyi belgeler
Riskler
- Kan alma bölgesinde geçici morluk veya hassasiyet
- Nadiren vazovagal baş dönmesi
- Çok nadir flebit veya lokal enfeksiyon
- Hatalı antiseptik veya teknikle kontaminasyon yanlış pozitif sonuca yol açabilir
- Antibiyotik başlamış hastada yanlış negatif olasılığı artar
Sıkça Sorulanlar
Neden iki ayrı set alınır?
İki ayrı bölgeden alınan setlerin her ikisinde aynı bakterinin üremesi gerçek enfeksiyon, sadece bir sette üreme genellikle cilt kontaminasyonu lehinedir.
Ateş yokken alınabilir mi?
Endokardit gibi sürekli bakteriyemilerde ateş şart değildir. Ancak aralıklı bakteriyemilerde ateş yükseliş anında alınması verim artırır.
Sonuç ne kadar sürer?
Pozitif sinyal genellikle 24-72 saatte; final tanımlama ve antibiyogram 2-4 günde tamamlanır. Kültür 5-7 gün negatifse 'üreme yok' raporu verilir.
Antibiyotik başlamadan beklenmeli mi?
Sepsis gibi ağır tablolarda örnek alındıktan hemen sonra ampirik antibiyotik başlanır. Beklemek prognozu olumsuz etkileyebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Prokalsitonin
Tıbbi Biyokimya
Prokalsitonin (PCT) — bakteriyel enfeksiyon ve sepsis tanısında kullanılan duyarlı belirteç.
CRP
Tıbbi Biyokimya
CRP (C-reaktif protein) — karaciğerde üretilen, akut inflamasyonu erken yansıtan kan testi.
Kan gazı analizi
Tıbbi Biyokimya
Kan gazı analizi (arter/ven) — solunum ve metabolik denge değerlendirmesi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
İdrar kültürü
Tıbbi Biyokimya
İdrar kültürü — idrarda üreyen bakterinin tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi.