Travma sonrası kemik kırıklarının değerlendirilmesi, kapalı redüksiyon ve alçı/atel ya da gerektiğinde cerrahi tespit ile tedavi edilmesi. Amaç, kemiğin doğru pozisyonda kaynamasını sağlamaktır.
Ne için yapılır
- Düşme, darbe veya trafik kazası sonrası kol, bacak veya el-ayak kırığı şüphesi
- Spor yaralanmasına bağlı kırık veya çıkık (bilek, ayak bileği, omuz, klavikula)
- Osteoporoz (kemik erimesi) zemininde kalça veya omurga kırığı
- Stres kırıkları (tekrarlayan yüklenmeye bağlı mikro çatlaklar)
- Çocuklarda yeşil ağaç tipi kırık veya büyüme plağı yaralanması
- Patolojik kırık (kemik kistleri, tümör veya enfeksiyon zemininde)
- Yanlış kaynama (malunion) veya kaynamama (nonunion) durumlarında düzeltici tedavi
Hazırlık
- Kırık şüphesinde bölgenin hareketsiz tutulması ve yüklenmemesi önerilir
- Direkt grafi (röntgen), gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) veya MR ile değerlendirme yapılır
- Cerrahi sabitleme planlanıyorsa kan tahlilleri, EKG ve anestezi değerlendirmesi yapılır
- Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda hekim onayı ile düzenleme
- Cerrahi öncesi 6-8 saat aç olunması (anestezi gerekiyorsa)
İşlem nasıl yapılır
- Muayene ile şişlik, deformite, hassasiyet ve dolaşım-sinir muayenesi yapılır
- Görüntüleme (röntgen / BT / MR) ile kırığın yeri, tipi ve yer değiştirme miktarı belirlenir
- Yer değiştirmesi az olan kırıklarda alçı, atel veya breys ile hareketsizleştirme uygulanır
- Yer değişimi olan kırıklarda kapalı redüksiyon (elle düzeltme) sonrası alçı yapılabilir
- Açık, parçalı, eklem içi veya stabil olmayan kırıklarda cerrahi sabitleme (plak-vida, intramedüller çivi, eksternal fiksatör) uygulanır
- İşlem sonrası kontrol grafisi ile kırığın pozisyonu doğrulanır
İşlem sonrası
- Belirli aralıklarla kontrol grafileri ile kaynama izlenir (genellikle 2-4 haftada bir)
- Ağrı, ödem ve şişlik için yüksekte tutma, soğuk uygulama ve uygun ağrı kesici
- Alçı/atel süresi kırık tipine göre değişir (genellikle 4-8 hafta)
- Cerrahi sabitleme sonrası uygun zamanda fizik tedavi ve eklem hareket egzersizleri
- Tam yüklenmeye geçiş hekim onayı ile kademeli yapılır
Riskler
- Kaynamama (nonunion) veya yanlış kaynama (malunion)
- Kompartman sendromu (özellikle alçı altında artan basınç ve dolaşım bozukluğu)
- Damar veya sinir yaralanması (kırığın kendisi veya cerrahiye bağlı, nadir)
- Cerrahi tespit sonrası enfeksiyon, implant gevşemesi veya kırılması
- Eklem içi kırıklarda uzun dönemde kireçlenme (post-travmatik osteoartrit) gelişimi
- Hareketsizliğe bağlı eklem sertliği ve kas kütle kaybı
Sıkça Sorulanlar
Kırık iyileşmesi ne kadar sürer?
Kırığın yeri, tipi, hastanın yaşı ve genel sağlığına göre değişir. Çocuklarda 3-6 hafta, yetişkinlerde 6-12 hafta sıklıkla görülen sürelerdir. Kalça veya bazı eklem içi kırıklarda iyileşme daha uzun sürebilir.
Her kırıkta ameliyat gerekir mi?
Hayır. Yer değişimi az ve stabil kırıkların büyük kısmı alçı veya atel ile tedavi edilebilir. Yer değişimi fazla, parçalı, eklem içi veya açık kırıklarda cerrahi tespit gerekebilir.
Alçı içinde kaşıntı veya ağrı olursa ne yapmalıyım?
Hafif kaşıntı normaldir, ancak şiddetli ağrı, parmaklarda renk değişikliği, soğukluk, his kaybı veya alçının ıslanması durumunda hekiminize başvurun; bunlar kompartman sendromu veya dolaşım sorununun habercisi olabilir.
Kırığın kaynaması için kalsiyum veya D vitamini almalı mıyım?
Yeterli kalsiyum ve D vitamini kemik iyileşmesi için önemlidir, ancak takviye gereği hekim değerlendirmesine bağlıdır. Sigara kırık iyileşmesini belirgin olarak yavaşlatır; mümkünse bırakılması önerilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Küçük Kemik Kırıkları Ameliyatı
Ortopedi ve Travmatoloji
Küçük kemik kırıkları ameliyatı — el, ayak ve bilek gibi bölgelerde yerinden ayrılmış kırıkların cerrahi tespiti.
Büyük Kemik Kırıkları Ameliyatı
Ortopedi ve Travmatoloji
Büyük kemik kırıkları ameliyatı — femur, tibia, humerus gibi uzun kemik kırıklarının cerrahi tespiti.
Osteoporoz takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Kemik erimesinin DEXA, kan tahlili ve ilaç tedavisiyle uzun dönem takibi.
Alçı ve atel uygulaması
Ortopedi ve Travmatoloji
Alçı ve atel uygulaması — kırık, burkulma ve cerrahi sonrası eklem ve kemik tespiti.
Ortopedik implant çıkarılması
Ortopedi ve Travmatoloji
Ortopedik implant çıkarılması — iyileşme tamamlandıktan sonra plak, vida ve çivi çıkarma cerrahisi.
Pin Çıkarma
Ortopedi ve Travmatoloji
Pin çıkarma — kırık iyileşmesi tamamlandıktan sonra geçici tespit telinin alınması işlemi.
Total kalça protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Total kalça protezi — kalça ekleminin yapay başlık ve soketle değiştirildiği eklem yenileme cerrahisi.
Parsiyel Kalça Protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Parsiyel kalça protezi (hemiartroplasti) — yaşlı hastada femur boyun kırığı için kalça ucu yenileme cerrahisi.