Çapraşık dişler, kapanış bozuklukları ve çene-diş uyumsuzluklarının braket-tel sistemi ya da plak tedavisi ile zamana yayılarak düzeltildiği fonksiyonel tedavi yaklaşımıdır.
Ne için yapılır
- Angle sınıflamasına göre Sınıf I, II veya III maloklüzyon (kapanış bozukluğu)
- Çapraşıklık (crowding) — diş kavislerinin yetersiz alanına bağlı dizilim bozukluğu
- Üst dişlerin önde olduğu overjet artışı veya alt çenenin önde olduğu Sınıf III ilişki
- Açık kapanış (open bite) ve derin kapanış (deep bite) gibi dikey uyumsuzluklar
- Çapraz kapanış (crossbite) — tek diş veya bölgesel kapanış tersliği
- Süt-daimi diş geçişinde rehber tedavi gereken pediatrik vakalar
- Çene cerrahisi öncesi/sonrası dental kompanzasyon ve dizilim hazırlığı
Hazırlık
- Klinik muayene, panoramik ve sefalometrik radyografi ile değerlendirme
- Diş alçı modelleri veya intraoral dijital tarama ile ölçü
- Aktif çürük, diş eti iltihabı ve diş taşının tedavi öncesi giderilmesi
- Gerekiyorsa çekim kararı için iskelet ve yumuşak doku analizi
- Tedavi planı, süresi ve seçeneklerinin hasta ile paylaşılması
İşlem nasıl yapılır
- Diş yüzeyleri pürüzlendirilerek braketler özel yapıştırıcı ile dişlere sabitlenir
- Braketler arasından tellerle kuvvet uygulanır; diş hareketleri kademeli sağlanır
- Genellikle 4-8 haftada bir kontrol randevusunda tel ve elastik değişimi yapılır
- Vakaya göre miniscrew (geçici implant ankraj) veya headgear gibi yardımcı aygıtlar eklenebilir
- Hareketli plak veya fonksiyonel apareyler büyüme çağındaki çocuklarda kullanılabilir
- Tedavi tamamlandığında braketler sökülür, pekiştirme (retansiyon) aşamasına geçilir
İşlem sonrası
- Tedavi süresince düzenli ay/aylık kontrol randevuları (genelde 1-3 yıl)
- Braket çıkarıldıktan sonra hareketli veya yapıştırma pekiştirme apareyi (retainer) takılır
- Pekiştirme döneminde diş hareketinin tekrarlamaması için aparey kullanım uyumu kritiktir
- Düzenli diş eti ve çürük muayenesi 6 ayda bir önerilir
- Pekiştirme aparesi kullanımının ne kadar süreceği vakaya göre uzun yıllara uzayabilir
Riskler
- Diş yüzeyinde dekalsifikasyon (beyaz lezyon) ve çürük — yetersiz fırçalamada artar
- Diş eti çekilmesi, gingivitis veya nadiren periodontitis
- Kök rezorpsiyonu (kök ucunda kısalma) — radyolojik takiple izlenir
- Tedavi sonrası dişlerin ilk konumuna dönme eğilimi (relaps)
- Braket veya tel kaynaklı geçici yumuşak doku tahrişi ve ağrı
Sıkça Sorulanlar
Şeffaf plak yerine neden tel önerildi?
Şiddetli çapraşıklık, ileri kapanış bozukluğu, kök hareketi gerektiren vakalar ve büyüyen çenelerde kuvvet kontrolü açısından sabit braket-tel tedavisi daha öngörülebilir sonuç verir. Hekim klinik ve radyolojik bulgulara göre uygun yöntemi belirler.
Tedavi ne kadar sürer?
Vakanın karmaşıklığına göre 12-36 ay arasında değişir. Basit dizilim sorunlarında daha kısa süre yeterli olabilirken, çekimli veya cerrahi destekli vakalarda süre uzar.
Tedavi ağrılı mıdır?
Tel değişimleri sonrası 2-4 gün hafif basınç hissi ve hassasiyet olabilir. Bu his geçicidir; ağır ağrı beklenmez. Yumuşak gıda tüketimi ile rahatlatılır.
Tedavi sonrası dişler tekrar bozulur mu?
Pekiştirme aparesi düzenli kullanılmazsa dişlerin ilk konumlarına eğilimi vardır. Bu nedenle retansiyon dönemine uyum tedavinin başarısı kadar önemlidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Şeffaf plak
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Hafif-orta şiddetli diş dizilim bozukluklarının çıkarılabilir şeffaf aparey ile tedavisi.
Porselen kaplama
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Yapısal olarak zayıflamış veya hasar görmüş dişlerin porselen materyalle yeniden inşa edildiği restoratif tedavi.
Zirkonyum kron
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Zirkonyum kron — metal alaşımı içermeyen, biyouyumlu seramik kaplama tedavisi.
Köprü protezi
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Köprü protezi — eksik dişlerin yerine yan dişlerden destek alarak yapılan sabit protez.
Tam protez
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Tam protez (takma diş) — tüm dişlerin eksikliğinde uygulanan hareketli protez.
Parsiyel protez
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Parsiyel protez — kısmi diş eksikliklerinde uygulanan hareketli protez tedavisi.
Gece plağı
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Gece plağı (oklüzal splint) — bruksizm ve TME ağrılarına yönelik koruyucu tedavi cihazı.
Kanal tedavisi
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri
Kanal tedavisi (endodonti) — pulpası enfekte/nekrotik dişlerin çekilmeden korunmasını sağlayan işlem.