İlerleyici veya ileri derece eğriliklerde omurganın metal vidalı çubuklarla düzeltilip füzyon ile sabitlendiği omurga cerrahisi işlemidir.
Ne için yapılır
- Adolesan idiopatik skolyoz — Cobb açısı 45-50° ve üzeri (büyüme tamamlandığında bile ilerleme riski)
- Konjenital skolyoz (doğuştan vertebra anomalisi) — hızlı ilerleyen veya nörolojik bulgulu olgular
- Nöromusküler skolyoz (serebral palsi, kas distrofisi) — oturma dengesi bozulmuş hastalar
- Erişkin dejeneratif skolyoz — şiddetli sırt-bel ağrısı, radikülopati, ilerleyici dengesizlik
- Konservatif tedaviye (korse, fizik tedavi) yanıt vermeyen ve büyümeye rağmen ilerleyen eğrilikler
- Solunum-kardiyak fonksiyonu etkileyen ileri torasik eğrilikler (genelde Cobb 70°+)
Hazırlık
- Tam ortopedik muayene, ayakta tüm omurga grafileri, yan eğilme testleri ve MR/BT görüntüleme
- Solunum fonksiyon testleri ve EKG; ileri eğriliklerde kardiyoloji konsültasyonu
- Cerrahi öncesi 8 saat aç kalma; kan sulandırıcılar hekim onayı ile düzenlenir
- Otolog kan hazırlığı veya hücre kurtarma sistemleri için kan tahlilleri
- Cilt değerlendirmesi ve skolyoz seviyesinin işaretlenmesi
İşlem nasıl yapılır
- Genel anestezi altında nöromonitörizasyon (sinir fonksiyonu canlı izlemi) elektrotları yerleştirilir
- Hasta yüzüstü pozisyona alınır; sırttan orta hat kesi yapılır ve omurga seviyeleri ortaya konur
- Vertebralara pediküler vidalar yerleştirilir; röntgen veya navigasyon ile vida pozisyonu doğrulanır
- Önceden şekillendirilmiş çubuklar vidalara takılır; çevirme ve düzeltme manevralarıyla eğrilik azaltılır
- Eklem yüzeyleri temizlenir, kemik grefti yerleştirilir (füzyon — kemiklerin kaynaması)
- Cilt katmanlar halinde kapatılır; uyandırma sonrası nörolojik kontrol yapılır
İşlem sonrası
- 1-2 gün yoğun bakım takibi; toplam 5-7 gün hastanede kalış
- İlk 24-48 saat ağrı kontrolü ve mobilizasyon (genelde 2. gün ayağa kaldırma)
- İlk 6 hafta ağır kaldırma, eğilme ve dönme kısıtlaması; bazı olgularda destekleyici korse
- Düzenli grafi kontrolleri ile füzyon takibi (3., 6., 12. ayda)
- Kademeli aktiviteye dönüş: hafif yürüyüş 4-6 hafta, sportif aktivite 6-12 ayda hekim onayı ile
Riskler
- Enfeksiyon (yüzeyel veya derin, %1-3)
- Kanama, hematom ve yüksek hacimli işlemde transfüzyon ihtiyacı
- Nörolojik komplikasyon — sinir-omurilik yaralanması (nadir, nöromonitörizasyon ile risk azalır)
- Vida malpozisyonu veya çubuk kırılması — revizyon gerekebilir
- Psödoartroz (yetersiz kaynama), bitişik segment dejenerasyonu, anestezi reaksiyonları
Sıkça Sorulanlar
Skolyoz cerrahisinden sonra omurga eski esnekliğine kavuşur mu?
Hayır, füzyon yapılan segmentler hareketsiz hale gelir. Ancak günlük yaşam aktiviteleri büyük ölçüde sürdürülebilir; füzyon dışı bölgeler hareket sağlar.
Çocuklarda hangi yaşta yapılması uygundur?
Genelde büyüme yavaşladığında veya tamamlandığında (kız çocuklarda ortalama 13-15, erkeklerde 14-16 yaş) ve eğrilik 45° üzeriyse planlanır. Erken başlangıçlı skolyozda büyüyen çubuk gibi farklı yöntemler uygulanır.
Spor ve fiziksel aktiviteye dönebilir miyim?
Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi düşük etkili aktivitelere 3-6 ayda dönülebilir. Temas sporları ve ağır kaldırma gerektiren aktiviteler için 6-12 ay beklenir; bireysel olarak hekim değerlendirir.
Cerrahi eğriliği tamamen düzeltir mi?
Genelde eğriliğin %50-70 oranında düzeltilmesi hedeflenir. Tam düzeltme her olguda mümkün olmaz; amaç ilerlemeyi durdurmak, dengeyi sağlamak ve ağrıyı azaltmaktır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Diz artroskopisi
Ortopedi ve Travmatoloji
Diz artroskopisi — diz ekleminin küçük kesilerden kamera ile değerlendirilmesi ve onarımı.
Omuz artroskopisi
Ortopedi ve Travmatoloji
Omuz artroskopisi — omuz ekleminin minimal invaziv kamera yöntemi ile değerlendirilmesi ve onarımı.
Total diz protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Total diz protezi — ileri evre diz kireçlenmesinde eklem yüzeylerinin yapay parçalarla yenilenmesi.
Total kalça protezi
Ortopedi ve Travmatoloji
Total kalça protezi — kalça ekleminin yapay başlık ve soketle değiştirildiği eklem yenileme cerrahisi.
Menisküs ameliyatı
Ortopedi ve Travmatoloji
Menisküs ameliyatı — diz menisküs yırtıklarında artroskopik onarım veya parsiyel menisektomi cerrahisi.
Karpal tünel cerrahisi
Ortopedi ve Travmatoloji
Karpal tünel cerrahisi — el bileğinde median sinirin sıkışmasına bağlı uyuşma ve ağrıda transvers karpal ligamanın gevşetilmesi.
Hallux valgus ameliyatı
Ortopedi ve Travmatoloji
Hallux valgus (bunyon) ameliyatı — başparmaktaki dış sapma deformitesinin cerrahi düzeltimi.
Tetik parmak ameliyatı
Ortopedi ve Travmatoloji
Tetik parmak ameliyatı — A1 makara açılarak parmak takılma ve kilitlenmesinin giderilmesi.