Zehirlenme tedavisi

İlaç, kimyasal madde, gıda veya gaz zehirlenmesinde havayolu güvenliği, toksik maddeyi uzaklaştırma ve antidot tedavisini kapsayan acil yaklaşım.

Ne için yapılır

• İlaç doz aşımı (intihar girişimi veya yanlışlıkla kullanım)
• Karbon monoksit (CO) zehirlenmesi (soba, baca tıkanıklığı)
• Mantar zehirlenmesi
• Gıda zehirlenmesi (ağır seyirli, dehidratasyon)
• Tarım ilacı (organofosfat) maruziyeti
• Çocuklarda ev kimyasalları kazara yutulması
• Yılan, akrep ve örümcek ısırıkları

Hazırlık

• Hasta acile getirilirken yutulan/temas edilen madde kutusu, ilaç kupürü veya örneği yanında bulundurulur
• Maddeyle temas miktarı, zaman ve gelişen şikayetler not edilir
• Kustuğu içerik varsa muayene için saklanır
• Bilinç durumu ve solunum izlenir

İşlem nasıl yapılır

1. Acilde 184 UZEM (Ulusal Zehir Danışma Merkezi) hattıyla iletişime geçilerek madde özgü tedavi protokolü doğrulanır
2. Havayolu, solunum, dolaşım (ABC) güvenliği sağlanır; gerekirse oksijen ve damar yolu açılır
3. Yutulan madde için aktif kömür uygulaması (genellikle ilk 1 saat içinde, bilinci açık hastalarda; korozif/petrol türevi/lityum/demir/alkol zehirlenmesinde önerilmez)
4. Antidotu olan zehirlenmelerde (parasetamolde N-asetilsistein, opioid'de nalokson, organofosfatta atropin/pralidoksim, CO'da yüksek akımlı oksijen) spesifik tedavi başlanır
5. Kan ve idrar tahlilleri, EKG, gerekirse ilaç düzeyi ölçümü yapılır
6. Ağır vakalarda yoğun bakım, hemodiyaliz ya da plazmaferez değerlendirilir

İşlem sonrası

• Hafif zehirlenmelerde 6-24 saat gözlem sonrası taburculuk değerlendirilir
• Bilinç değişikliği ve EKG bozukluğu olan vakalar yoğun bakımda izlenir
• İntihar girişimi durumunda taburculuk öncesi psikiyatri konsültasyonu yapılır
• Karbon monoksit zehirlenmesinde nörolojik geç komplikasyonlar için 1-2 hafta kontrol önerilir
• Çocuklarda kaza önleme için aile bilgilendirilir, ilaç ve kimyasallar kilitli yerde saklanır

Riskler

• Aspirasyon pnömonisi (kusturma sırasında akciğere kaçırma)
• Aktif kömür uygulamasına bağlı bulantı, kabızlık
• Antidot reaksiyonları (alerji, hipotansiyon)
• Kalıcı organ hasarı (karaciğer, böbrek, beyin)
• Kardiyak aritmi ve solunum durması (ağır vakalarda)

Sıkça Sorulanlar

İlgili Bilgiler

İlgili Tıbbi Hizmetler

Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.