Beyin karıncıklarında biriken beyin omurilik sıvısının (BOS) ince bir kateter ve valv sistemi aracılığıyla karın boşluğuna aktarılarak basıncın düşürüldüğü beyin cerrahisi işlemi.
Ne için yapılır
- Konjenital (doğumsal) hidrosefali
- Edinsel hidrosefali (kanama, enfeksiyon veya tümör sonrası)
- Normal basınçlı hidrosefali (yaşlılarda yürüyüş bozukluğu, idrar kaçırma ve unutkanlık üçlüsü)
- Subaraknoid kanama veya menenjit sonrası gelişen sıvı dolaşım bozukluğu
- Beyin tümörlerinin neden olduğu BOS dolaşımı tıkanıklığı
- Önceki şant disfonksiyonu (çalışmaması) veya enfeksiyonu sonrası revizyon ihtiyacı
Hazırlık
- Beyin görüntülemesi (MR veya BT) ve gerekli kan tahlilleri tamamlanır
- İşlemden 8 saat önce yememek-içmemek (genel anestezi nedeniyle)
- Kan sulandırıcı ilaçlar hekim onayıyla önceden kesilir
- Saçlı deride enfeksiyon olmadığından emin olunur; gerektiğinde küçük bir alan tıraş edilir
- Daha önce şant takılan hastalarda eski cerrahi notları ve valv tipi bilgisi getirilir
İşlem nasıl yapılır
- Genel anestezi altında uygulanır; hasta uyutulur ve cerrahi alanlar (kafa, boyun, karın) sterilize edilir
- Kafatasında küçük bir delik açılır ve ince bir kateter beyin karıncığına yerleştirilir
- Kafa derisi altına programlanabilir veya sabit basınçlı bir valv (örn. orta basınç, anti-sifon, programlanabilir) yerleştirilir
- Kateterin uç kısmı cilt altından geçirilerek karın boşluğuna ulaştırılır
- Karın bölgesinde küçük bir kesi ile kateterin ucu peritoneal boşluğa yerleştirilir; sıvı akımı kontrol edilir
- Tüm kesiler kapatılır; ameliyat sonrası beyin görüntülemesi ile valv konumu ve karıncık genişliği değerlendirilir
İşlem sonrası
- Genellikle 2-4 gün hastanede yatış; nörolojik durum yakından izlenir
- İlk 2-4 hafta içinde kontrol görüntüleme ve nöroşirürji muayenesi
- Programlanabilir valvlerde MR çekiminden sonra basınç ayarının yeniden kontrol edilmesi
- Baş ağrısı, kusma, dalgınlık, kateter hattında şişlik veya kızarıklık gibi obstrüksiyon (tıkanıklık) ve enfeksiyon belirtilerinde acil başvuru
- Uzun vadede yıllık nöroşirürji kontrolü ve gerektiğinde valv ayar revizyonu
Riskler
- Şant enfeksiyonu (özellikle ilk 6 ay içinde)
- Şant tıkanıklığı veya disfonksiyonu (zamanla revizyon ihtiyacı doğabilir)
- Aşırı drenaj sonucu subdural sıvı toplanması veya kanama
- Kateter ucunun yer değiştirmesi (özellikle çocuklarda büyümeyle birlikte)
- Karın içi yapışıklık, kateter ucunda kistik birikim veya nadiren bağırsak yaralanması
Sıkça Sorulanlar
Şant ömür boyu kalır mı?
Genellikle kalıcıdır. Ancak tıkanıklık, enfeksiyon veya çocukluk çağında büyümeyle birlikte uzatma gerektiğinde revizyon ameliyatı yapılabilir.
Şant takılı bir hasta MR çektirebilir mi?
Evet, ancak programlanabilir valvlerde MR sonrası valv basınç ayarı değişebileceği için çekim öncesi ve sonrasında ayarın kontrol edilmesi gerekir.
Şantın çalışmadığını nasıl anlarız?
Şiddetli ve geçmeyen baş ağrısı, kusma, görme bulanıklığı, uyku hali, çocuklarda baş çevresinde hızlı büyüme ve gerginlik tıkanıklık belirtisi olabilir; hızla nöroşirürjiye başvurmak gerekir.
Programlanabilir valv ile sabit basınçlı valv arasındaki fark nedir?
Sabit basınçlı valvler önceden belirlenmiş bir basınçta açılır. Programlanabilir valvler ise mıknatıslı bir cihazla cilt üzerinden yeniden ayarlanabilir; bu özellik aşırı/eksik drenaj durumunda revizyon ameliyatı ihtiyacını azaltır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Beyin tümörü ameliyatı
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Beyin tümörü ameliyatı — iyi veya kötü huylu beyin lezyonlarının cerrahi olarak çıkarılması.
Subdural hematom drenajı
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Subdural hematom drenajı — beyin yüzeyi ile dura arasındaki kan birikiminin cerrahi olarak boşaltılması.
Kraniotomi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Kraniotomi — kafatasında geçici cerrahi pencere açılarak yapılan beyin ameliyatı.
Beyin BT
Görüntüleme Hizmetleri
Beyin BT — acil servislerde inme, kafa travması ve beyin kanaması değerlendirmesinde ilk tercih.
Bel fıtığı cerrahisi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Bel fıtığı cerrahisi — konservatif tedaviye yanıt vermeyen lomber disk hernisinde uygulanan nöroşirürji.
Boyun fıtığı cerrahisi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Boyun fıtığı cerrahisi — servikal disk hernisinde nöroşirürji ile dekompresyon ve stabilizasyon.
Spinal tümör cerrahisi
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Spinal tümör cerrahisi — omurga ve omurilik tümörlerinin nöroşirürjikal olarak çıkarılması.
Karpal tünel dekompresyonu
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Karpal tünel dekompresyonu (nöroşirürji) — el bileğindeki sıkışmış median sinirin cerrahi olarak rahatlatılması.