Döllenen yumurtanın rahim içi yerine tüplerde veya başka bir bölgede yerleştiği ektopik gebeliğin; kanama ve şok riskini önlemek üzere ilaçla (metotreksat) ya da laparoskopik cerrahi ile sonlandırıldığı acil bir kadın hastalıkları tedavi sürecidir.
Ne için yapılır
- Ultrasonda rahim içinde gebelik kesesi görülmemesine karşın yükselen beta-HCG değerleri
- Tubal (fallop tüpü) yerleşimli ektopik gebelik tanısı
- Tek taraflı alt karın/kasık ağrısı, vajinal kanama ve omuz ağrısı şikayetleri
- Heterotopik gebelik (rahim içi gebelik ile birlikte tubal gebelik) durumu
- Servikal, ovaryen, abdominal veya sezaryen skar ektopik gebelikleri
- İleri evre ektopik gebelikte tüp rüptürü (yırtılması) ve karın içi kanama
- Tekrarlayan ektopik gebelik öyküsü veya tüp hasarı bulunan hastalar
Hazırlık
- Beta-HCG değeri, tam kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
- Kan grubu ve Rh tipi belirlenir; Rh negatif ise anti-D immunoglobulin planlanır
- Transvajinal ultrason ile gebelik yerinin kesinleştirilmesi
- Cerrahi planlanıyorsa 6-8 saat öncesinden aç kalma ve anestezi konsültasyonu
- Metotreksat planlanıyorsa karaciğer/böbrek hastalığı, immün baskılanma ve emzirme durumu sorgulanır
İşlem nasıl yapılır
- Stabil hastada, küçük gebelik kitlesinde ve düşük beta-HCG değerinde tek doz veya çoklu doz metotreksat (kas içi enjeksiyon) tercih edilebilir
- Tedavinin 4. ve 7. günlerinde beta-HCG izlenir, %15 düşüş yetersizse ek doz veya cerrahi planlanır
- Cerrahi gerekiyorsa genellikle laparoskopi ile karın içi gözlem yapılır
- Tüp koruyucu yaklaşım (salpingostomi) veya tüpün tamamen alınması (salpingektomi) hasta özelinde değerlendirilir
- Karın içi kanama veya rüptür varlığında acil cerrahi (gerekirse açık ameliyat) uygulanır
- Rh negatif hastalarda işlem sonrası anti-D immunoglobulin uygulaması yapılır
İşlem sonrası
- Cerrahi sonrası 1-2 gün hastanede gözlem; metotreksat ile genellikle ayaktan takip
- Beta-HCG değeri negatifleşene kadar haftalık ölçüm (4-6 hafta sürebilir)
- Yeni gebelik denemesi için en az 3 ay metotreksat sonrası bekleme önerilir
- Sonraki gebeliklerde erken ultrason ile gebelik yerinin doğrulanması
- Karın ağrısı, kanama, baş dönmesi durumunda derhal başvuru
Riskler
- Tüp rüptürü ve hayatı tehdit eden karın içi kanama
- Metotreksata bağlı bulantı, ağız yarası, karaciğer enzim yüksekliği
- Gelecek gebeliklerde tekrar ektopik gebelik riski (%10-25)
- Salpingektomi sonrası ipsilateral fertilitenin azalması
- Cerrahi anestezi ve enfeksiyon riskleri
Sıkça Sorulanlar
Ektopik gebelik korunabilir mi?
Tamamen önlenemez ancak risk faktörlerinin (tüp enfeksiyonu, sigara, daha önceki tüp cerrahisi) yönetimi yardımcı olur. Erken tanı için gecikmiş adet ve pozitif gebelik testinde erken ultrason değerlendirmesi önemlidir.
Metotreksat tedavisi sonrası ne zaman gebe kalabilirim?
Genellikle 3 ay beklenmesi önerilir. Bu süre ilacın etkilerinin kaybolması ve folik asit depolarının yenilenmesi için gereklidir. Hekiminizle birlikte uygun zamanlama planlanır.
Tüpüm alındıysa tekrar gebe kalabilir miyim?
Evet, diğer tüp ve yumurtalık sağlıklıysa doğal yollarla gebelik mümkündür. Her iki tüpte sorun varsa tüp bebek (IVF) gibi seçenekler değerlendirilebilir. Bireysel değerlendirme önemlidir.
İlaç tedavisi mi, ameliyat mı daha iyi?
Hangi yöntemin uygun olduğu beta-HCG değeri, gebelik kitlesinin boyutu, hastanın stabilitesi ve fertilite hedeflerine göre belirlenir. Stabil ve uygun hastalarda metotreksat tüpü koruma şansı sunar; rüptür durumunda cerrahi zorunludur.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Histerektomi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Histerektomi — rahmin (uterus) tıbbi nedenlerle cerrahi olarak alınması işlemi.
RIA takma/çıkarma
Kadın Hastalıkları ve Doğum
RIA takma/çıkarma — bakırlı veya hormonlu rahim içi araç ile uzun süreli güvenli korunma yöntemi.
Laparoskopik jinekolojik cerrahi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Laparoskopik jinekolojik cerrahi — küçük kesilerle, kamera eşliğinde yapılan minimal invaziv kadın hastalıkları cerrahisi.
İnfertilite değerlendirmesi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
İnfertilite değerlendirmesi — kısırlık nedenlerinin araştırılması ve tedavi planlamasının temelidir.
Normal doğum
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Normal doğum — vajinal yoldan, uygun gebeliklerde tercih edilen güvenli doğum yöntemi.
Sezaryen doğum
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Sezaryen doğum — tıbbi gerekçelerle yapılan, karın duvarından bebeğin alınması ameliyatı.
Histerosalpingografi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Histerosalpingografi (HSG) — rahim ve tüplerin radyolojik görüntüleme ile değerlendirilmesi.
Kolposkopi
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Kolposkopi — serviks (rahim ağzı), vajen ve vulvanın büyütülmüş incelemesi.