Ani gelişen yüz kayması, kol güçsüzlüğü ve konuşma bozukluğunda (FAST) hızlı görüntüleme ile iskemik veya hemorajik inme ayrımının yapıldığı acil nörolojik değerlendirme.
Ne için yapılır
- Ani yüz felci, kol-bacak güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu (FAST)
- Ani görme kaybı, çift görme veya bulanık görme
- Ani başlayan şiddetli baş ağrısı (hemorajik inme şüphesi)
- Ani denge kaybı, baş dönmesi, yürüme bozukluğu
- Geçici iskemik atak (GİA / mini-inme) öyküsü
- Atriyal fibrilasyon, karotis darlığı, hipertansiyon riskli hastalar
Hazırlık
- İnme acil bir durumdur; hazırlık beklenmez, derhal hastaneye başvurulur
- Şikayet başlangıç saati mutlaka not edilmeli (tedavi penceresi için kritik)
- Mevcut ilaç listesi (özellikle kan sulandırıcı) bilinmeli
İşlem nasıl yapılır
- NIHSS ölçeği ile nörolojik defisitin derecesi belirlenir
- Acil beyin BT veya MR ile iskemik/hemorajik ayrım yapılır
- Damar görüntülemesi (BT-anjiyografi) ile büyük damar tıkanıklığı aranır
- İskemik inmede ilk 4.5 saat içinde damar yolu ile pıhtı eritici (tPA) uygulanabilir
- Büyük damar tıkanıklığında 24 saate kadar mekanik trombektomi düşünülür
- Hemorajik inmede kan basıncı kontrolü ve gerekirse cerrahi konsültasyon
İşlem sonrası
- İnme ünitesinde ilk 24-72 saat yoğun izlem
- Erken dönemde fizik tedavi, konuşma terapisi ve uğraşı terapisi
- Antiplatelet/antikoagülan ile sekonder korunma tedavisi
- Tansiyon, kolesterol, diyabet ve atriyal fibrilasyon yönetimi
- 1, 3 ve 6. ay nörolojik kontrol ve fonksiyonel değerlendirme
Riskler
- Kalıcı motor, konuşma veya bilişsel defisit
- tPA tedavisinde kanama riski (semptomatik intrakraniyal kanama yaklaşık %6)
- Trombektomi sırasında damar yaralanması veya emboli
- Aspirasyon pnömonisi, derin ven trombozu gibi yatak komplikasyonları
- Tekrarlayan inme riski (özellikle ilk yıl)
Sıkça Sorulanlar
İnme belirtisi gördüğümde ne yapmalıyım?
FAST kuralını uygulayın: yüz kayması, kol güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu. Hemen 112'yi arayın. Zaman beyindir.
Pıhtı eritici tedavi her hastaya uygulanabilir mi?
Hayır. İlk 4.5 saat içinde gelmek, beyin kanaması olmaması ve bazı kontrendikasyonların bulunmaması gerekir. Hekim bireysel olarak değerlendirir.
İnme sonrası tam iyileşme mümkün mü?
Erken müdahale ve düzenli rehabilitasyonla önemli iyileşmeler sağlanabilir; ancak kalıcı defisit olabileceği unutulmamalıdır.
Tekrarlamasını nasıl önleriz?
Tansiyon, kolesterol, diyabet kontrolü; sigarayı bırakma; düzenli antiplatelet/antikoagülan tedavi ve yıllık takip ile risk azaltılır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
İnme acil müdahale
Acil Sağlık Hizmetleri
İnme (felç) acil müdahale — FAST değerlendirme, IV tPA ve trombektomi ile zaman kritik tedavi.
Epilepsi tanı ve tedavisi
Nöroloji
Epilepsi tanı ve tedavisi — nöbet tipinin belirlenmesi ve antiepileptik ilaç yönetimi.
Demans/Alzheimer değerlendirmesi
Nöroloji
Demans/Alzheimer değerlendirmesi — MMSE/MoCA, görüntüleme ve amiloid PET/CSF tau biyobelirteçleri.
Multipl skleroz takibi
Nöroloji
Multipl skleroz (MS) takibi — RRMS'te interferon, glatiramer ve oral DMT ile B hücre tedavileri.
Parkinson hastalığı takibi
Nöroloji
Parkinson hastalığı takibi — levodopa+karbidopa altın standart, ileri olguda derin beyin uyarımı (DBS).
Nörolojik muayene ve değerlendirme
Nöroloji
Nörolojik muayene ve değerlendirme — beyin, omurilik, sinir ve kas sisteminin sistematik klinik incelemesi.
Elektromiyografi
Nöroloji
Elektromiyografi (EMG) — kas ve sinirlerin elektriksel aktivitesinin ölçülmesiyle yapılan tetkik.
Periferik nöropati değerlendirmesi
Nöroloji
Periferik nöropati değerlendirmesi — el-ayak uyuşması ve güçsüzlüğünde sinir hasarının saptanması.